Montessori

Chociaż wielu z Was pewnie wie, że Montessori jest autorką wspaniałego i innowacyjnego programu dydaktycznego, to pewnie łatwiej zrozumieć będzie Wam nasz zachwyt jej pedagogiką, kiedy opowiemy Wam skąd pomysł na taką edukacyjną przyjaźń.

 

Kim była Maria Montessori?

Montessori urodziła się̨ w drugiej połowie XIX wieku we Włoszech i na początku nic nie zapowiadało tego, że stanie się̨ znaną postacią̨ w świecie edukacji i pedagogiki. Wychowująca się̨ w czasach, kiedy kobiety silnie walczyły o emancypację, równy dostęp do władzy i ujednolicenie płac Maria na przekór wielu – a głownie ojcu - postanowiła zostać́ lekarzem. Po uzyskaniu stopnia doktora medycyny pracowała na uniwersytecie i prowadząc równolegle prywatną praktykę̨, gdzie pomagała w powrocie do zdrowia głownie matkom i dzieciom z biednych rodzin wierząc przy tym nieustannie, że wszelkie zmiany w życiu człowieka powinny mieć́ swój początek w poprawie środowiska życia, a to można było osiągnąć́ dzięki edukacji, nie interwencji medycznej. I choć́ była wykładowcą antropologii, a nawet nominowano ją do nagrody nobla, to jej największym osiągnieciem było prowadzenie Casa Dei Bambini - placówki, która stała się̨ prototypem działań́ jakich podejmują̨ się̨ teraz nauczyciele tej metody na całym świecie. To sukces Domów Dziecięcych, w których dzieci poniżej normy intelektualnej osiągały lepsze wyniki edukacyjne niż̇ dzieci w normie był impulsem do porzucenia medycyny na rzecz pedagogiki. Do pierwszej wojny światowej jej pomysł na edukację znany był na całym świecie, a sama Montessori chętnie podróżowała udzielając wykładów i prowadząc szkolenia dla nauczycieli.

 

pani montessori

 

 odważniki drewniane

 

Na czym polega edukacja montessoriańska?

Montessori uważała, że dzieci w wieku do lat 6 posiadają̨ niezwykle chłonny umysł. Jej doświadczenia pokazały, że przygotowując im odpowiednie środowisko pracy – bezpieczną przestrzeń́ dostosowaną do ich percepcji - i wyposażając ją w odpowiednie materiały są̨ w stanie brać́ odpowiedzialność́ za swoją edukację i osiągać́ przy tym niesamowite wyniki. Montessori odkryła, że w życiu młodych ludzi wyróżnić́ można kilka tak zwanych faz wrażliwych, czyli okresów, w których uważność́ dzieci skupia się̨ na konkretnych umiejętnościach. Jeśli mądrzy dorośli będą̨ podążać́ za dzieckiem i wspierać́ je w nienachalny sposób dziecko będzie mogło w możliwie pełny sposób wykorzystać́ swój potencjał. Nie bez powodu hasłem przewodnim pedagogiki Montessori jest wiec słynne “pomóc mi zrobić́ to samemu”.

 

Dlaczego w placówkach Montessori używa się̨ określenia “praca z materiałem”?

Dzieci inaczej postrzegają̨ pracę niż dorośli. Nas interesuje efekt naszej pracy, a często też wynagrodzenie, które się̨ z tym wiąże. Dzieci zainteresowane są samym procesem. Powtarzanie po wielokroć́ jednego zadania sprawia, że dziecko jest w stanie utrwalić́ daną umiejętność́. Mówiąc językiem dorosłych stymulowanie połączenia między neuronami zwiększa jego grubość́ (izolację), a najlepiej izolowane połączenia przekazują̨ informacje nawet do 40 razy szybciej, zatem im częściej wykonuje się̨ daną czynność́, tym łatwiej ona wychodzi.

 

układanie klocków

 

Czym jest materiał Montessori?

Na całym świecie dzieci pracują̨ przy pomocy jednolitego materiału opracowanego zgodnie ze wskazówkami Montessori. Montessori twierdziła, że pomoce dydaktyczne to zmaterializowana abstrakcja. Dla przykładu małemu człowiekowi ciężko zrozumieć́ czym jest “większy” lub 4 “mniejszy”, a różowa wieża jest pomocą̨ dydaktyczną, która łatwo te pojęcia wyjaśnia. Materiał montessoriański jest nie tylko trwały i estetycznie wykonany, ale także umożliwia samodzielną kontrolę błędów i uwalnia nauczyciela od oceny dziecka, motywując je tym samym do swobodnej pracy.

 

organizer drewniany

 

szklane fiolki

 

odważnik drewniany

 

organizer od szycia

 

Jak wygląda dzień́ w placówce Montessori?

Każdy dzień zaczynamy od kręgu - to właśnie siadając przy elipsie nadrukowanej na miękkim dywanie spotykamy się̨ każdego ranka, aby móc powiedzieć́ sobie jak minął nam wcześniejszy dzień́ i jakie są̨ nasze oczekiwania na dzień́ trwający. Nauczyciel przestawia dzieciom temat dnia i wprowadza nowy materiał podczas prezentacji. W trakcie dnia jest miejsce na dwa bloki pracy z materiałem Montessori, część́ tego czasu to prezentacja rozszerzeń́ poznanego już̇ materiału lub utrwalanie umiejętności przy wykorzystaniu poznanych już̇ pomocy. Przed podwieczorkiem ma miejsce drugi krąg wówczas podsumowujemy sobie to co się̨ wydarzyło, dzieci opowiadają̨ o swoich sukcesach i o tym co sprawiło im trudność́.

 

Jak to jest, że w pedagogice Montessori nie ma kar i nagród, a edukacja jest skuteczna?

Ważnym aspektem w pedagogice Montessori jest podążanie za wewnętrzną motywacją, to osiąganie sukcesu, które jest tego wynikiem jest najlepszą nagrodą dla młodego człowieka. Możesz być́ z siebie dumny - czyż̇ to nie piękna nagroda? Mądrze wspierający dorośli nie potrzebują̨ uciekać́ się̨ do kar by zmotywować́ dzieci do nauki, znają̨ ich zainteresowania i możliwości i potrafią̨ tę wiedzę wykorzystać́. Błąd traktowany jest jako kolejny krok w drodze do osiągniecia porządnego efektu, sami pamiętamy, gdy nie raz ucząc się̨ chodzić́ skaleczyliśmy kolano, a mimo wszystko nie poddaliśmy się̨ w doskonaleniu tej umiejętności, mamy nadzieję, że też potraficie wrócić́ do tego momentu.

 

Co to jest lekcja ciszy?

Jestem przekonana, że wielu przyglądających się̨ pierwszy raz pedagogice Montessori zastanawia się̨ czym są̨ lekcje ciszy, o których opowiadają̨ dzieci w domu. To taki moment w trakcie dnia, kiedy dzieci spotykają̨ się̨ na kręgu, aby wyciszyć́ się̨ i odizolować́ od otaczających ich bodźców. W tradycyjnych placówkach nauczyciel w momencie wielkiego rozgardiaszu może pewnie krzyknąć́ “cisza, spokój”, w placówce Montessori nauczyciel zaprosi dzieci właśnie na lekcję ciszy. Lekcja ta może wyglądać́ w ten sposób, że dzieci siedzą̨ w kręgu, a na polecenie nauczyciela jedno z nich wstaje i otrzymuje np. pióro, które nauczyciel kładzie mu na dłoni, zadaniem dziecka jest uważne przemieszczanie się̨ po nadrukowanej na dywanie elipsie tak, aby pióro nie spadło. Dzięki takiej chwili skupienia dzieci stają się̨ spokojniejsze i często same przyznają̨, że bardzo im to pomaga, nic zatem dziwnego, że większa część́ z nich uwielbia lekcje ciszy.

 

Skąd pomysł, żeby w Małych Artystach wdrażać́ pedagogikę̨ Montessori?

Do literatury i na kursy z zakresu pedagogiki Montessori zaprowadziła nas ciekawość́, którą̨ rozbudziły w nas dzieci. To obserwacja ich potrzeb, skoków rozwojowych i kompetencji sprawiła, że postanowiliśmy poszukać́ inspiracji by dobrze wspomagać́ ich rozwój. Pedagogika Montessori skutecznie nas do siebie przekonała ze względu na to, że spotyka się̨ często z odkryciami z zakresu neurodydaktyki, a przy tym formy i metody pracy jakimi się̨ posługuje pokochały dzieci na całym świecie.

 

dzieci w przedzszkolu